Ciekawostka

Gmina Olsztyn graniczy z miastem Częstochowa, którego najcenniejszym zabytkiem jest zespół klasztorny na Jasnej Górze z cudownym, czternastowiecznym obrazem Matki Boskiej z Dzieciątkiem. Jasną Górę każdego roku odwiedza około 4,5 mln. pielgrzymów z ponad 80-ciu krajów świata.


Obiekty gminy Olsztyn

Spichlerz

Zabytkowy, drewniany spichlerz galeriowy pochodzący z Borowna, zbudowany został w 1783 roku na zlecenie Franciszka Paciorkowskiego. Stanowi on cenny przykład staropolskiej, drewnianej architektury ludowej. Do momentu rozbiórki obiekt składał się z XVIII-wiecznej zrębowej konstrukcji o dwóch kondygnacjach, zdobionych galeriami arkadowymi oraz z dwuspadowego dachu, krytego dachówką, wykonanego najprawdopodobniej w 1945 roku. Dolna cześć spichlerza obejmowała trzy pomieszczenia: Górna, bez podziałów dostępna była schodami z zewnątrz. Okna rozmieszczone były w dwóch strefach, w kształcie leżących prostokątów, w szerokich obramieniach.

Spichlerz z Borowna, budowla niezwykle cenna, został rozebrany i przeniesiony do Olsztyna. Tu, pod ruinami zamku został ponownie złożony i zrekonstruowany w 2007 roku. Obecnie obiekt ten doskonale wpisuje się w krajobraz ruin zamku olsztyńskiego i uatrakcyjnia jednocześnie jego otoczenie. Należy on bowiem do najcenniejszych budowli drewnianych na terenie Jury Krakowsko-Częstochowskiej.


Ruchoma szopka

Podczas zwiedzania Olsztyna warto zajrzeć do autorskiej galerii Jana Wewióra. Stojąca tuż przy rynku stuletnia zabytkowa chałupa wiejska już z daleka przyciąga wzrok kolorowymi zdobieniami. Zaraz za furtką przywita Państwa wystrugana z drewna zmora - tej trzeba wrzucić grosik do przydużych butów, oczywiście na szczęście, by się w życiu wiodło. Czasami jednak wydaje się, że szczęśliwym będzie człowiek, który po prostu odwiedzi galerię pana Jana.

Ruchomą szopkę olsztyńską Jan Wewiór rzeźbił przez 15 lat, ale dzieło to nadal nie jest w pełni ukończone, gdyż autor "Beltejemowa pod strzechą" ciągle ją rozbudowuje. Niegdyś rozpisywano się o 200 postaciach zdobiących szopkę. Dziś jest ich ok. 350. Zdecydowana większość z nich jest ruchoma. Pracują, tańczą, obracają się dookoła siebie. Nad całością oczywiście góruje makieta olsztyńskiego zamku. Z braku miejsca w drewnianej chacie część rzeźb luźno związanych tematycznie z samą szopką, można podziwiać na podwórzu. Stoi tu m.in. kilkumetrowej wysokości Wieża Mariacka oraz domek wiedźmy.


Kościół św. Jana Chrzciciela

Kościół pw. św. Jana Chrzciciela zbudowany został w stylu późnego baroku. Ufundowany przez starostę olsztyńskiego Jerzego Dominika Lubomirskiego w latach 1722-1729, jest przykładem kościoła jednonawowego, wybudowanego na planie krzyża, którego ramiona tworzą dwie „prostokątne” kaplice. Do jego budowy użyto m.in. kamieni z ruin zamku. W murze otaczającym kościół znajduje się kapliczka z obrazem św. Barbary z początków XVIII w We wnętrzu warto zobaczyć pięć bogato zdobionych ołtarzy. W podziemiach kościoła mieści się trumna ze zmumifikowanym ciałem jednego z konfederatów barskich. W murze otaczającym kościół znajduje się kapliczka z obrazem św. Barbary z początków XVIII w. Wokół kościoła rosną spomnikowe lipy.


Kościół Św. Idziego z 1789 r. w Zrębicach

Parafia w Zrębicach istniała już w 1334 roku w spisach świętopietrza wymieniana jako Sdrzambicze (miejsce wytrzewione z krzaków i lasów). Według podania, wieś Zrębice powstała w czasie założenia grodu w Olsztynie, a więc za panowania króla Kazimierza Wielkiego, w pierwszej połowie XIV wieku. W XV wieku księga Uposażeń Jana Długosza podaje opis parafii, jej uposażenia i płaconych dla Biskupca krakowskiego dziesięcin (L.B. II 222). Parafia wspomniana jest także w 1529 r. jako należąca do dekanatu Lelowskiego, zaś w 1581 r. wieś Zrębice wymieniona jest jako należąca pod względem świeckiej administracji do zamku olsztyńskiego. Następny opis parafii i kościoła drewnianego, którego lokatorem był król, podaje w roku 1598 wizytacja Jerzego kard. Radziwiłła, biskupa krakowskiego. Do parafii należały wtedy Zrębice, Krasawa, i Kuźnica-Łosiny. Z niej wydzielono w 1606 roku nową parafię w Poczesnej.

Kościół drewniany w 1778 r. chylił się już ku upadkowi (był to prawdopodobnie ten kościół drewniany, który został zbudowany z fundacji króla Kazimierza Wielkiego). W 1782 roku wizytator, ksiądz Jacek Kochański, nakazał gruntowny remont świątyni oraz wybudowanie nowej. Obecnie istniejący drewniany kościół został zbudowany staraniem i kosztem proboszcza, księdza Wojciecha Bulińskiego w 1789 r. Przypuszczalnie znajdują się w nim pewne fragmenty pierwszego kościoła.

Zabytki znajdujące się w kościele to: obraz św. Idziego malowany staraniem księdza proboszcza Bartłomieja Magdalińskiego w 1652 roku. do kaplicy św. Idziego na polach, przeniesiony do kościoła w 1789 r. wskutek zniszczenia kaplicy; obraz Matki Bożej zwany Betlejemką w bocznym ołtarzu, pochodzący z XV wieku, pędzla nieznanego artysty; figura Pana Jezusa Zmartwychwstałego pochodząca z XVII wieku, (Betlejemka i figura skradzione w 1998 r.); kamienna chrzcielnica ze zwieńczeniem łańcuszkowym z XVIII wieku; ołtarze barokowe również z XVIII wieku; kropielnica miedziana w kruchcie z roku 1717; dzwon z drewnianej dzwonnicy z 1632 roku. Wokół kościoła rosną także zabytkowe lipy.